CBS: gebruik bestrijdingsmiddelen in landbouw met een vijfde afgenomen

De hoeveelheid bestrijdingsmiddelen die boeren gebruiken voor hun gewassen is in vier jaar tijd met ongeveer een vijfde afgenomen. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van een enquête onder landbouwbedrijven. In 2020 gebruikten boeren nog zo'n 7,1 kilo aan bestrijdingsmiddelen per hectare landbouwgrond. In 2024 was dat 5,6 kilo.
In de lelieteelt, die al een tijdje onder een vergrootglas ligt om mogelijke gezondheidsschade voor omwonenden door het gebruik van pesticiden, is het gebruik van bestrijdingsmiddelengebruik ruim gehalveerd.
Boeren zetten bestrijdingsmiddelen in tegen bijvoorbeeld schimmels, insecten en onkruid op hun gewassen. Van de 3,9 miljoen kilo aan bestrijdingsmiddelen die telers in 2024 gebruikten, was het grootste gedeelte (1,7 miljoen kilo) bedoeld om schimmels en bacteriën te bestrijden. De meeste bestrijdingsmiddelen per hectare werden ingezet bij de teelt van rozen onder glas.
Rol van weer
Het CBS vraagt boerenbedrijven eens in de vier jaar naar hoeveel bestrijdingsmiddelen ze hebben gebruikt per gewas. De afname past in een trend: de vorige keer dat het CBS dergelijke cijfers meldde, in 2022, was er ook al een duidelijke daling te zien.
Kanttekening bij de enquête is volgens het statistiekbureau wel de rol die het weer speelt bij het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Zo spoelt een middel bij nat weer sneller af van het gewas en moeten telers in sommige gevallen dan meer middelen gebruiken. 2024 was bijvoorbeeld een zeer nat jaar, aldus het CBS.
Daardoor was er meer kans op aardappelziekte en gebruikten aardappeltelers om die reden meer bestrijdingsmiddelen dan vier jaar eerder (445.000 kilo in 2024, tegenover 320.000 kilo in 2020). 2020 was juist aan de droge kant. Verder waren beide jaren bovengemiddeld warm.
Lelieteelt
Uit de CBS-enquête blijkt verder dat het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de lelieteelt flink is afgenomen, van 601.000 kilo in 2020 naar 273.000 kilo in 2024. In de afgelopen jaren haalde de lelieteelt geregeld het nieuws, met name vanwege groeiende zorgen om gezondheidsrisico's voor de directe omgeving door het gebruik van pesticiden.
Er zijn onofficiële richtlijnen voor zogenoemde spuitvrije zones, maar een aantal gemeenten, waaronder in Drenthe, riep de overheid recent nog op om met duidelijke wet- en regelgeving te komen.
Voor de teelt van lelies zijn per hectare ruim vier keer meer bestrijdingsmiddelen nodig dan bij bijvoorbeeld aardappelteelt. De gebruikte middelen zijn getest en goedgekeurd door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). Dat is de organisatie die toetst of bestrijdingsmiddelen veilig zijn voor de volksgezondheid. Toch worden de bestrijdingsmiddelen in verband gebracht met ziekten als parkinson, alzheimer en ALS. Sluitend wetenschappelijk bewijs daarvoor is er nog niet.